TUDPAM Başkanı Hüseyin Yeltin‘in Türkiye-ABD ilişkilerinde son yıllarda yaşanan güven krizini analiz eden akademik çalışması İmgelem Dergisi’nde yayımlandı.
Uluslararası ilişkiler alanında yürütülen çalışmalar kapsamında TUDPAM Başkanı Hüseyin Yeltin tarafından kaleme alınan “Türkiye-ABD İlişkileri: Stratejik Güven Bunalımının Anatomisi” başlıklı makale, İmgelem Dergisi‘nin Mayıs 2026 tarihli 19. sayısında okuyucularla buluştu.
Makale, Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasında özellikle son on beş yılda derinleşen güven krizini ele alırken, ilişkilerde yaşanan sorunların yalnızca dönemsel siyasi anlaşmazlıklardan kaynaklanmadığını ortaya koyuyor. Çalışmada, taraflar arasındaki temel sorunun karşılıklı tehdit algılarındaki farklılaşma ve bunun kurumsal düzeyde yarattığı güven aşınması olduğu savunuluyor.
Araştırmada, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması sonrasında yaşanan kriz, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması ve F-16 tedarik sürecinin siyasi tartışmaların merkezine yerleşmesi ayrıntılı şekilde inceleniyor. Makaleye göre söz konusu gelişmeler, yalnızca savunma sanayii alanındaki teknik anlaşmazlıklar olarak değerlendirilemez; aksine NATO müttefikleri arasındaki stratejik güven sorununun somut yansımaları olarak görülmelidir.
Çalışmada teorik çerçeve olarak Stephen Walt’un Tehdit Dengesi Teorisi kullanılıyor. Bu kapsamda Türkiye ve ABD’nin aynı gelişmeleri farklı güvenlik perspektiflerinden değerlendirdiği, zaman içerisinde ortak tehdit algısının zayıfladığı ve bunun müttefiklik ilişkilerinin temelini oluşturan güven unsurunu aşındırdığı ifade ediliyor.
Makalede ayrıca 2003 Irak Tezkeresi, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi ve Suriye krizi gibi kritik dönüm noktalarının iki ülke arasındaki stratejik güven bunalımının oluşumunda önemli rol oynadığı vurgulanıyor. Araştırma, bu gelişmelerin tarafların birbirlerini giderek daha az öngörülebilir aktörler olarak görmelerine neden olduğunu ortaya koyuyor.
Çalışmanın dikkat çeken yönlerinden biri de Türkiye’nin son yıllarda geliştirdiği savunma sanayii politikalarını stratejik özerklik perspektifinden değerlendirmesi. Makalede, F-35 programından çıkarılma ve CAATSA yaptırımları gibi gelişmelerin Türkiye’nin yerli ve milli savunma teknolojilerine yönelmesini hızlandırdığı, KAAN başta olmak üzere birçok yerli savunma projesinin bu süreçten doğrudan etkilendiği belirtiliyor.
Araştırma sonucunda, Türkiye-ABD ilişkilerindeki mevcut sorunların geçici krizler olarak değil, karşılıklı tehdit algılarındaki yapısal dönüşümün sonucu olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor. Makale, iki ülke arasındaki güven krizinin aşılabilmesi için karşılıklı güvenlik kaygılarının daha iyi anlaşılmasına ve kurumsal iletişim mekanizmalarının güçlendirilmesine ihtiyaç bulunduğunu ortaya koyuyor.
Türkiye-ABD ilişkilerinin güncel dinamiklerini teorik ve tarihsel bir perspektifle ele alan çalışma, uluslararası ilişkiler literatürüne yeni bir kavramsal yaklaşım sunarken, karar alıcılar ve araştırmacılar için de önemli değerlendirmeler içeriyor.
İlgili makaleye aşağıdaki bağlantıdan erişim sağlayabilirsiniz.
https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5929300
